Bipolar bozuklukta işlevselliğin dürtüsellik ve baş etme tutumlarıyla ilişkisi
Zuhal Koc Apaydin, Murat Ilhan Atagun
Makale No: 2   Makale Türü:  Araştırma
Amaç: Bipolar bozuklukta işlevsellik hastaların remisyonda olduğu dönemlerde dahi bozulabilmektedir ve dürtüsellik, eşik altı klinik belirtiler, damgalanma gibi psikopatolojik boyutların işlevselliğe etkilerinin olduğu bilinmektedir. Baş etme tutumlarıyla, bireylerin karşılaştıkları günlük olaylar karşısında tutumları ve bunların uyuma dönük olup olmadıkları ifade edilmektedir. Bu çalışmada bipolar bozuklukta baş etme tutumları ve dürtüselliğin işlevselliğe olan etkilerinin incelenmesi, dürtüselliğin uyuma dönük olan ve olmayan davranışları etkileyerek baş etme tutumları üzerinden işlevselliğe etki edip etmediğinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışma remisyonda bipolar bozukluğu olan 74 hasta ve yaş, cinsiyet ve eğitim durumu bakımından hasta grubuyla örtüşen 74 sağlıklı kontrol ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar Bipolar Bozuklukta İşlevsellik Ölçeği (BBİÖ), Baş Etme Tutumları Ölçeği (BETÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A) ile değerlendirilmişlerdir.

Bulgular: Bipolar bozukluk grubunun işlevsellik puanları kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşüktü (p=0.027). Ayrıca bipolar bozukluk grubunda dikkat (p=0.020) ve motor (p=0.006) dürtüselliğin artmış olduğu ve de maladaptif baş etme tutumlarının daha fazla görüldüğü (p=0.032) tespit edilmiştir. BDÖ toplam puanıyla maladaptif baş etme tutumları arasında anlamlı derecede korelasyon saptanmıştır (r=0.38, p<0.01). Hiyerarşik çoklu regresyon analizinde, adaptif baş etme tutumları (B=0.23, p=0.020), dikkat (B=-0.31, p=0.037), motor (B=0.29, p=0.027) ve planlanmamış (B=-0.35, p=0.003) dürtüselliğin işlevselliğin belirleyicileri oldukları saptanmıştır (F=8.44, p<0.001).

Sonuç: Bu çalışmada bipolar bozuklukta işlevselliğin dürtüsellikten olumsuz biçimde, adaptif baş etme tutumlarından olumlu biçimde etkilendiğini, baş etme tutumlarının işlevselliğe etkisinde dürtüselliğin aracı rolünün olmadığı tespit edilmiştir. Dürtüsellikle maladaptif baş etme tutumları arasında bağıntı olmasına rağmen aracılık etkisinin görülmemesi, aracılık edici bir ilişki olmadığına işaret etmektedir. Büyük örneklemli izlem çalışmalarıyla işlevselliğin belirleyicilerinin değerlendirilmesi hastalıkta görülen işlev kayıplarının kontrol edilebilmesi açısından önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, baş etme tutumları, dürtü kontrol bozukluğu
Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2018;31:21-29
Düşünen Adam - Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Yayıncı
Yerküre Tanıtım ve Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.