Zihinsel kirlenmenin (ZK) obsesif-kompulsif bozukluk ile ilişkisi: Vancouver Obsesif-Kompulsif Envanteri-ZK ve Düşünce-Eylem Kaynaşması-Kirlenme Ölçekleri’nin psikometrik özellikleri
Mujgan Inozu, Ilgun Bilekli, Fulya Ozcanli Ulukut
Makale No: 5   Makale Türü:  Araştırma
Amaç: Zihinsel kirlenme, bireyin kirli bir nesne veya kişiyle fiziksel olarak doğrudan temas etmemesine rağmen, içsel bir kirlenme hissi yaşaması olarak kavramlaştırılmakta ve obsesif-kompulsif bozukluğun (OKB) şiddetlenmesinde ve devam etmesinde önemli bir rol oynadığı belirtilmektedir. Bu araştırmada, OKB ile ilişkili bir kavram olan zihinsel kirlenme olgusunu objektif olarak değerlendiren iki ölçüm aracı olan Vancouver Obsesif-Kompulsif Envanteri-Zihinsel Kirlenme (VOKE-ZK) ve Düşünce-Eylem Kaynaşması-Kirlenme Ölçeklerinin (DEK-KÖ) Türkçeye uyarlanarak psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Araştırmanın örneklemini 183’ü kadın 70’i erkek, yaş aralığı 18-28 arasında bulunan 255 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Katılımcılardan VOKE-ZK, DEK-KÖ, Düşünce-Eylem Kaynaşması Ölçeği (DEKÖ), Tiksinme Ölçeği-Revize Edilmiş (TÖ-R), Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzları Ölçeği (SÖ-ÖİTÖ), Obsesif-Kompulsif Envanteri-Gözden Geçirilmiş Kısa Formu’ndan (OKE-GGKF) oluşan ölçek setini doldurmaları istenmiştir.

Bulgular: Yapılan güvenirlik analizleri doğrultusunda VOKE-ZK’nin iç tutarlık katsayısı 0.93, test-tekrar test güvenirliği 0.79 olarak; DEK-KÖ’nün ise iç tutarlık katsayısı 0.92, test-tekrar test güvenirliği 0.61 olarak tespit edilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analiz sonuçları, orijinal çalışma ile tutarlı olarak, her iki ölçeğin de tek faktör yapısına sahip olduğuna işaret etmiştir. Ölçeklerin birleşen ve ayrışan geçerlik analiz bulgularına bakıldığında her iki ölçüm aracının da OKE-GGKF toplam ve alt ölçekleriyle, aynı zamanda DEKÖ toplam ve alt ölçekleriyle pozitif yönde ilişkili bulunduğu görülürken; sürekli öfke ve tiksinme hassasiyeti ile olan ilişkilerinin anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir. VOKE-ZK’nin OKB’nin belirtilerini anlamlı olarak yordarken, DEK-KÖ’nün yordayıcı gücünün olmadığı görülmüştür.

Sonuç: Analiz sonuçları, ölçeklerin Türkçe formlarının istenilir geçerlik ve güvenirlik değerleri ile ülkemizde kullanılmaya olanak verecek psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Obsesif-kompulsif bozukluk, güvenirlik, geçerlilik
Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2016;29:335-348
Düşünen Adam - Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Yayıncı
Yerküre Tanıtım ve Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.